Nghiên cứu về “Gánh nặng kép dinh dưỡng ở trẻ em Việt Nam trong độ tuổi đi học” do Công ty Cổ phần Midu MenaQ7 phối hợp cùng các chuyên gia y tế thực hiện, vừa được công bố trên tạp chí quốc tế uy tín Nutrients (nhóm Q1). Đây là nghiên cứu cắt ngang có quy mô lớn nhất từ trước đến nay tại Việt Nam với dữ liệu từ 43.505 trẻ em (6-17 tuổi) trên cả 7 vùng địa lý, phản ánh rõ nét bức tranh thực trạng thể chất hiện nay của thế hệ trẻ.
Dưới đây là những nội dung trọng tâm về thực trạng thể chất được phản ánh qua nghiên cứu:
1. Sự tồn tại song song của hai thái cực dinh dưỡng
Kết quả nghiên cứu cho thấy Việt Nam đang đối mặt với “gánh nặng kép”, nơi tình trạng thiếu hụt và dư thừa dinh dưỡng cùng tồn tại trong cộng đồng học đường. Cụ thể:
- Vấn đề dinh dưỡng chung: Khoảng 39,5% trẻ em tham gia khảo sát đang gặp các vấn đề về dinh dưỡng.
- Nhóm thiếu hụt: 3,9% trẻ bị thấp còi và 5,1% trẻ thiếu cân (tổng tỷ lệ suy dinh dưỡng là 8,6%).
- Nhóm dư thừa: Tỷ lệ thừa cân đạt 20,7% và béo phì là 11,4%. Điều này cho thấy một xu hướng dịch chuyển rõ rệt từ “thiếu năng lượng” sang “dư năng lượng” trong bối cảnh đời sống kinh tế ngày càng đi lên, nhưng thói quen ăn uống và vận động vẫn chưa được cân bằng khoa học.
2. Sự phân hóa theo địa lý và nhân khẩu học
Thực trạng thể chất của trẻ em Việt Nam có sự khác biệt rõ rệt tùy theo khu vực và đối tượng:
- Địa lý: Trẻ em vùng miền núi và trung du vẫn đối mặt với tỷ lệ suy dinh dưỡng cao. Ngược lại, tại các khu vực đô thị, đặc biệt là Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long, tỷ lệ thừa cân và béo phì lại chiếm ưu thế.
- Giới tính và độ tuổi: Trẻ nam có nguy cơ thấp chiều cao cao hơn trẻ nữ (OR = 1,37). Nhóm tuổi 14-17 có tỷ lệ suy dinh dưỡng cao hơn do nhu cầu năng lượng cho giai đoạn dậy thì tăng mạnh nhưng chưa được đáp ứng đủ.
3. Tác động của lối sống đến phát triển thể chất
Nghiên cứu khẳng định lối sống đóng vai trò quyết định đến các chỉ số nhân trắc của trẻ:
- Vận động: Trẻ thường xuyên tập thể thao có nguy cơ thấp chiều cao thấp hơn 24% so với nhóm ít vận động, cho thấy tác động trực tiếp của việc rèn luyện đến sức khỏe xương.
- Giấc ngủ: Thói quen ngủ sớm giúp giảm đáng kể nguy cơ thừa cân và béo phì nhờ vào việc duy trì nhịp sinh học và cân bằng năng lượng.
- Dinh dưỡng bổ sung: Việc bổ sung các vi chất như Vitamin K2-MK7 cũng được đưa vào nghiên cứu như một yếu tố liên quan đến sự phát triển chiều cao và thể chất.
4. Ý nghĩa đối với tương lai
- .Những phát hiện này không chỉ là lời cảnh tỉnh về thực trạng hiện tại mà còn là căn cứ khoa học quan trọng để các cơ quan chức năng xây dựng chính sách dinh dưỡng học đường. Mục tiêu là hướng tới việc phát triển tầm vóc và thể lực bền vững cho thế hệ trẻ, giải quyết triệt để cả tình trạng thấp còi lẫn béo phì đang gia tăng.
- Ví dụ dễ hiểu: Thực trạng dinh dưỡng của trẻ em hiện nay giống như một chiếc bập bênh đang bị mất cân bằng: một bên là sự thiếu hụt ở vùng sâu vùng xa, bên kia là sự quá tải cân nặng ở thành thị. Để chiếc bập bênh này thăng bằng, chúng ta không chỉ cần cung cấp đủ “lượng” thức ăn mà còn phải điều chỉnh đúng “chất” dinh dưỡng và nhịp điệu vận động, giấc ngủ của trẻ.

